Vertigo teşhisi konmayan kaldı mı?

Çevrenizde vertigo teşhisi almayan kaldı mı?
Benim çevremde neredeyse kalmadı.

"Bende de var" diyeceğim ama hastalık hastası dostlar için çok söz söyledim, şikayetçi olamam :)

Son zamanlarda bu kelimeyi o kadar sık duymaya başladım ki, bu konuya yazılarımda yer vermenin zamanı geldi diye düşündüm.

Dünya dönüyor.... 

Kulağımda Nilüfer söylüyor durmadan:


"Dünya dönüyor, sen ne dersen de..."


Hiç durmadan, sürekli tekrarlanıyor aynı nakarat.

Sürekli bir gemide, dalgaların arasındaymışım gibi... Ya da dünyayı kaleidoskoptan bakar gibi görüyorum. Sonra ayağımın altından halımı çekiyor biri...

Ben o ataklar sırasında duvarlara tutunarak yürüyebiliyordum. Gözlerim açık da olsa kapalı da olsa sürekli dönüyordu dünya. Dengem kaybolurdu. Ardından bir mide bulantısı. Neyse ki bir daha böylesine şiddetli yaşamadım bu atakları. Ama yine de dönem dönem hafifçe atlatıyorum. Yoksa dayanılır çile değil zaten.

Bunu yaşamayan anlayamaz diyerek haydi dönelim konumuza.

Bir illüzyondur Vertigo!

"Vücudun denge sisteminde yaşanan bir sorun nedeniyle ortaya çıkan baş dönmesidir, vertigo." Böyle tanımlamışlar sözlüklerde. Sersemlik ve denge kaybına yol açan baş dönmesidir.

Başka bir deyişle sizin ya da gördüklerinizin döndüğünü hissetmenizdir. Yaşam kalitesini bozan bir durumdur bu baş dönmesi. Bazen basit bir denge kaybıyken bazen de yataklara düşürecek kadar şiddetlidir. 

Fakat bilinenin aksine vertigo kendi başına bir hastalık değildir. Ya başka bir hastalığın belirtisi ya da yancısıdır. 


Vertigo neden oluşur? Neler tetikler?

Nedenlerine baktığımızda aslında kabaca kulaktan, beyinden ve diğer hastalıklardan kaynaklanabilir şeklinde ayırabiliriz. 

İç kulak kaynaklı nedenler:

  • BPPV (Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo): İç kulaktaki kalsiyum kristallerinin yer değiştirmesi.
  • Meniere Hastalığı: İç kulak sıvı basıncının artması, baş dönmesi, çınlama ve işitme kaybı ile seyreder.
  • Vestibüler Nörit/Labirentit: Denge sinirinin iltihaplanması. 

Beyinden kaynaklı nedenler:

  • Migren: Baş dönmesi ataklarına neden olabilir.
  • Beyin-Damar Hastalıkları: İnme, kanama veya damar tıkanıklığı.
  • Multipl Skleroz (MS) ve beyin tümörleri.

Diğer Faktörler:

  • Kafa travmaları ve boyun yaralanmaları.
  • Anksiyete ve panik bozuklukları.
  • Düşük/yüksek tansiyon ve diyabet.

Vertigoyu Tetikleyen Başlıca Faktörler:

  • Ani Hareketler: Hızlı baş çevirme, aniden ayağa kalkma veya yatakta dönme.
  • İç Kulak Sorunları: Pozisyonel vertigo (kristal oynaması), Meniere hastalığı, labirentit (iç kulak iltihabı).
  • Yaşam Tarzı ve Psikoloji: Aşırı stres, kaygı (anksiyete), yorgunluk ve uykusuzluk.
  • Beslenme: Aşırı tuzlu gıdalar, kafein, alkol, şekerli/işlenmiş gıdalar ve susuzluk.
  • Çevresel ve Fiziksel Faktörler: Yüksek ses, parlak/yanıp sönen ışıklar, kalabalık ortamlar, aşırı sıcakta kalmak.
  • Sağlık Durumları: Migren, düşük/yüksek kan şekeri, boyun tutulması veya yaralanmaları, enfeksiyonlar (grip vb.)

Belirtileri nelerdir?

Denge problemleri, sersemlik, hareketle birlikte hasta olma (yol tutması) hissi, mide bulantısı ve kusma, kulak çınlaması (tinnitus), kulakta dolgunluk hissi veya kulak tıkanması, baş ağrısı, gözlerin kontrolsüz bir şekilde titreme şeklinde bir tarafa doğru kayması (nystagmus).

Peki, ne yapalım?

Öncelikle bu ve benzeri belirtiler gördüğümüzde detaylı bir muayene olmamız şarttır. Nereden kaynaklandığını bilmek çok önemli. O yüzden mutlaka kulak burun boğaz ve nöroloji muayenesi önerilir. 

"Baş dönmeleri, göz kararmaları vs başladığında kendimizi nasıl koruyabiliriz?" sorusuna cevabımız ise belirtileri hafif atlatmak için de önerilerimiz şöyle olacaktır. 

  • Ani Hareketlerden Kaçının: Başınızı hızlı çevirmeyin, yerden bir şey alırken eğilmeyin, aniden ayağa kalkmayın.
  • İstirahat: Dönme hissi başladığında hemen oturun veya uzanın. Karanlık ve sessiz bir oda tercih edin.
  • Beslenme Düzeni: Tuz, kafein, alkol ve sigara tüketimini azaltın. Bol su için.
  • Uyku Pozisyonu: Başınızı 2 veya daha fazla yastıkla hafifçe yükselterek, sırt üstü yatın.
  • Diğer Yöntemler:  Stres yönetimi ( nefes egzersizi, yoga, meditasyon) ve sakız çiğnemek (östaki borusunu rahatlatmak için) semptomlara iyi gelebilir.

Ve tabii ki medikal tedaviler çok önemli. Doktor kontrolünde olmak, hekimin verdiği ilaçları kullanmak ve bazı manevralar (Epley Manevrası : İç kulak kristallerinin yerinden oynaması (BPPV) durumunda, hekimlerin önerdiği Epley manevrası gibi pozisyonel egzersizler kristallerin yerine geçmesini sağlayabilir.) da işe yarayabilir.