Kitaplık yerini teknolojiye mi terk etti? Önce elektronik şimdi de sesli kitaplar çıktı. Devir kitaplar için de değişiyor hızla, her şey gibi.


5 dakika

Kitaplık yerini teknoloji alacak ve raflar boşalacak korkusu sardı beni son zamanlarda. Evlerimizin baş köşelerini süsleyen kütüphaneler sanki artık sessizleşti. Çünkü kitaplar artık elektronik ortamda ve hatta sesli kitaplar var. Yani matbaalarda basılan kitaplar yerlerini teknolojiye kaptırıyor gibi.

Sevgili İlknur’un Kitap Kokusu yazısında adeta içimizde hissetmiştik. Ve ben o kokuyu çok sevenlerdenim. O koku olmadan kitap olur mu hiç?

Kitaplık dolusu hayal

Hayalim tam olarak böyleydi yıllar önce. Büyüyünce bir evim olacak ve o evin bir odası kitaplık dolu olacaktı. Zeytin ağacından bir sürü raf. İçinde bir çalışma masası, üzerinde bir lamba ve daktilo. Çünkü ben o zamanlarda da yazıyordum, karalıyordum bir şeyler ve daktiloda yazmak bambaşka bir zevkti. Pencere önünde büyükçe bir koltuk… İçine gömülerek okuyacaktım kitaplarımı.

Şimdi daktilo yerini bilgisayarlara hatta dünyaları içine sığdırdığımız telefonlara bıraktı. Kitaplar da değişti. Hele o boy boy cilt cilt ansiklopediler tamamen kayboldu gitti. Ve ben tüm bu değişime inat daktiloyu da çok severim, kitapların sararan yaprakları ile beraber kokusunu da.

Kitap sandığım

Sandığım derken “zannettiğim” manasında değil. Çeyiz sandığı yerine benim kitap sandığım vardı. Henüz okuldan mezun olmamıştım Dünya ve Türk Klasikleri Serisini satın aldığımda. İlk maaşımla aldıklarımın taksitlerini ödemeye başlamıştım. Halbuki bir çoğunu 18 yaşına gelmeden okumuş, bitirmiştim aslında. Yine de o kadar değerlilerdi ki benim için arkadaşlarım mezun olup ilk aldıkları maaşı kristal bardaklara, porselen tabaklara yatırırken ben o klasiklere sahip olmak istemiştim. İçlerinden bazılarını tekrar okumayı bile başardım.

Hani kız gelin olacağı zaman evden çıkan çeyiz sandığı yerine benim kitaplarım vardı. O yüzdendir belki kitaplık konusundaki takıntım.

E-kitap ve sesli kitap

Kitaplık gerçekten sadece bir mobilya olarak kalacak gibi. En fazla biblo falan koyulacak raflarına, belki bir kaç dergi o kadar. Çünkü kitaplıkların yerini internet ortamındaki e-kitaplar ve sesli kitaplar aldı. Tamam, teknolojiyle bir savaşım yok. Zira faydalı hepsi. Örneğin bir dönem kitap seslendirmeyi düşünmüştüm görme engelliler için. Nedense yapamadım, kaldı gitti o planım.

Elektronik kitap

Peanut Press gibi şirketler 1990’lı yılların sonlarında ortaya çıkardılar bu sistemi. Vikipedi tanımı şöyle.

“Elektronik kitap, E-kitap veya e-Kitap, bilgisayarların veya diğer elektronik cihazların düz panel ekranında okunabilen metinden oluşan dijital biçimde sunulan bir kitap yayınıdır. “

Yayınevleri, üniversitelerin internet siteleri, bazı veri tabanları bir çok konuda arşivlerini oluşturmuşlar e-kitaplar üzerine. Özellikle araştırma yapanların çok işine yarıyor bu şekilde kitap okumak. Ama kitaplık raflarındaki kitapların yerlerini tutmaz bence. Dediğim gibi belki sadece ansiklopedi, tez, rapor gibi kaynaklar için olabilir. Bir klasik eser tablete ya da telefona sığar mı hiç!

Tanıdığımız bir çok kitapçının da e-kitap satışı var, kitapları bulup satın alıyorsunuz. Sonrasında da cihazınıza indirip okuyorsunuz.

Ahşap kitaplık yerine Sesli kitaplık

Sesli kitaplar ise epey eskiye dayanıyor aslında. Ta 1878 yılında fonografinin icadıyla başlamış. Thomas Edison kör insanlar için bu kayıtların seslendirilmesinin çok faydalı olacağını düşünmüş. Ve kaydedilen ilk eser de yine onun sesinden olmuş.

Hepimizin telefonlarında yüklü programlar aracılığı ile satın alabileceğiniz sesli kitaplar olduğu gibi ücretsiz bu hizmeti veren yerler de var. Bir kaç tanesini sıralamak istiyorum.

Sesli Kitap Dünyası Youtube üzerinden yayın yapan bir sesli kitaplık.

Türkiye Radyo Televizyon Kurumu‘nun da bir hizmeti var.

Binlerce eseri bulabileceğiniz bir site daha var; Sesli Kitap Arşivi.

Ayrıca siz de kitap seslendirebilirsiniz. Özellikle görme engelli kitap sevdalıları için bunu yapabilirsiniz. Kitap seslendirme için de bir link bırakalım buraya. Belki size yol gösterici olur. İBB Kütüphane ve Müzeler Müdürlüğü Görme Engelliler Merkezi’nin kitap seslendirme kurallarına buradan ulaşabilirsiniz. (Farklı alternatifler için; Görüyor musun?)

Evimizde mutlaka olsun ama…

Evlerimizdeki, ofislerimizdeki kitaplık kaybolmasın. Kitaplarımız dizi dizi boy göstersin raflarda. Çocuklarımız kitaplarımızı raftan çekip alıp, nasıl okuduğumuzu görsün, izlesin. Örnek alsın bizi. Kokularını sevsin bizler gibi.

Ama… Bir aması var. O da kayıt üretiminin zorluğu ve gitgide artan maliyeti. Kayıt üretimi için ağaçlar kesiliyor, selüloz çok pahallı. Ve üretim günden güne daha da masraflı bir hale geliyor. Belki ilerideki günlerde kağıdı daha ucuza üretmenin bir yolunu bulabilirsek nasıl güzel olacak. Ki bu konuda bazı çalışmalar var ve daha sonra size bu çalışmaları da anlatacağım.

İşte sırf bu yüzden teknolojinin elimizdeki mis kokulu kitapların yerini almasına sesimi çıkaramıyorum. Çok sevsem bile…

#ekitap #seslikitap #elektronikkitap #kitapseslendirme #kitaplık #kütüphane